Inclusief speelgoed: Voor alle kinderen ontworpen

Je staat in de speelgoedwinkel en kijkt rond. Overal zie je dozen, kleuren en lawaai.

Maar je zoekt iets anders. Iets dat écht bij je kind past, ook als het net even anders is.

Inclusief speelgoed is niet zomaar een trend. Het is een manier van denken. Een manier waarbij ontwerpers nadenken over kinderen met een beperking, een gevoelige prikkelverwerking of een andere ontwikkelingsbehoefte.

Het draait om plezier voor iedereen. Om spelen zonder frustratie. Om een wereld waar elk kind kan meedoen.

Wat is inclusief speelgoed eigenlijk?

Inclusief speelgoed is speelgoed dat voor zoveel mogelijk kinderen is gemaakt. Het houdt rekening met verschillende lichamelijke en geestelijke mogelijkheden.

Denk aan een puzzel die je ook met één hand kunt leggen.

Of een bouwset met grote, zachte blokken voor kinderen die nog niet veel kracht hebben. Het gaat niet om apart speelgoed voor 'speciale' kinderen. Het gaat om speelgoed dat iedereen kan gebruiken.

Een goed voorbeeld zijn de bouwstenen van Magna-Tiles. Deze magnetische tegels zijn groot, hebben felle kleuren en zijn makkelijk vast te houden.

Ze klikken makkelijk in elkaar, zonder dat je veel kracht nodig hebt. Voor een kind met een fijne motoriek problemen is dit ideaal. Maar ook een kind zonder uitdagingen speelt er graag mee. Dat is de kracht van goed ontwerp.

Veel ouders denken dat inclusief speelgoed alleen voor kinderen met een beperking is. Dat klopt niet. Kijk naar Playmobil.

Hun 'Playmobil 1.2.3' lijn heeft speciale sets met grote onderdelen en weinig losse details. Dit is perfect voor peuters, maar ook voor kinderen die overprikkeld raken door te veel details. Het is speelgoed dat meegroeit met het kind.

Waarom is het zo belangrijk voor je kind?

Spelen is de basis van leren. Als een kind niet kan spelen omdat het speelgoed niet bij hem past, mist hij belangrijke ervaringen.

Inclusief speelgoed zorgt ervoor dat elk kind kan oefenen met fijne motoriek, ruimtelijk inzicht en sociale vaardigheden.

Een kind in een rolstoel kan met een speciale tafel toch met vriendjes bouwen. Een kind met autisme kan met Orbeez (waterparels) rustig worden en zijn zintuigen tot rust brengen. Er is ook een sociale kant.

Als kinderen samen spelen met speelgoed dat voor iedereen werkt, verdwijnen de barrières. Een kind dat moeilijk spreekt, kan met LEGO Duplo een verhaal bouwen. Een ander kind begrijpt het direct. Ze leren elkaar op een nieuwe manier kennen.

Het draait niet meer om 'kunnen', maar om 'samen doen'. Dat is goud waard.

En het scheelt je als ouder ook een hoop stress. Je hoeft niet meer op zoek naar dat ene, speciale product.

Je kiest speelgoed dat werkt voor jouw gezin. Of je nu een peuter hebt van 2, een kleuter van 5 of een kind met speciale behoeften. Het bespaart geld en tijd. En het zorgt voor meer rust in huis.

Hoe werkt het? De kern van goed ontwerp

Goed inclusief speelgoed heeft een paar duidelijke kenmerken. Ten eerste: aanpasbaarheid. Kijk naar Hape speelgoed.

Hun houten treinbanen zijn modulair. Je kunt ze eenvoudig uitbreiden of aanpassen.

Een kind met weinig kracht kan de baan makkelijker maken. Een kind dat meer uitdaging wil, bouwt een complexer parcours. Het speelgoed past zich aan, niet andersom.

Ten tweede: zintuiglijke ondersteuning. Veel kinderen hebben baat bij speelgoed dat goed voelt, ruikt of klinkt. Denk aan de zachte knuffels van Jellycat. Ze zijn gemaakt van materialen die niet kriebelen en hebben geen scherpe randen.

Voor kinderen met sensorische problemen is dit een veilige haven. Ze kunnen knuffelen zonder overprikkeling.

Ten derde: eenvoudige bediening. Speelgoed moet niet te ingewikkeld zijn.

"Het draait niet om wat een kind niet kan, maar om wat het wél kan als de juiste omgeving er is."

Een afstandsbediening voor een auto met maar één knop is ideaal voor kinderen die moeite hebben met complexe handelingen. Merken als Fisher-Price hebben 'Power Wheels' die langzaam rijden en makkelijk te besturen zijn. Geen ingewikkelde joystick, maar een simpel pedaal.

Veiligheid speelt ook een rol. Inclusief speelgoed is vaak gemaakt van materialen die niet schadelijk zijn.

Veel houten speelgoed van PlanToys is bijvoorbeeld gemaakt van gerecycled rubberhout en beschilderd met verf op waterbasis. Dit is belangrijk voor kinderen die speelgoed in hun mond stoppen. Of voor kinderen met allergieën.

Soorten en prijzen: wat kun je kopen?

Er is veel keuze. Laten we kijken naar een paar categorieën met concrete voorbeelden en prijzen.

1. Bouwspeelgoed (€15 - €100)
Dit is essentieel voor motoriek en inzicht. De LEGO Duplo sets (vanaf €15) zijn groot en stevig.

Ze zijn perfect voor kleine handen. Voor meer uitdaging is er LEGO Friends of LEGO Classic (vanaf €20).

Voor kinderen die moeilijk kunnen bouwen, zijn er magnetische blokken. Magformers (vanaf €40) klikken makkelijker aan elkaar dan gewone blokken. De duurdere sets van Magna-Tiles (tot €100) zijn robuust en gaan jaren mee. 2. Gevoels- en kalmeerspeelgoed (€5 - €50)
Dit helpt kinderen om te ontspannen. Orbeez (waterparels) koop je al voor €5. Ze voelen zacht aan en helpen bij prikkelverwerking.

Een andere klassieker is de sensory bin (prijs varieert). Vul deze met rijst of zand en geef het kind een schepje.

Vanaf €20 koop je kant-en-klare sets met textuurstenen. Ook Fidget toys (vanaf €5) zijn populair. Denk aan de bekende Pop It of een zachte bal die je kunt knijpen.

3. Spelletjes en educatief speelgoed (€10 - €60)
Traditionele spellen zijn vaak moeilijk voor kinderen met een beperking.

Kies daarom voor aangepaste versies of ontdek welk speelgoed écht educatief is. Orchard Toys maakt spellen met grote stukken en eenvoudige regels. Een spelletje als 'Memory' (vanaf €12) is er in versies met maar 12 paren in plaats van 30. Voor het leren van tellen en letters zijn er Hape houten puzzels (vanaf €15).

Deze hebben grote, vrolijke stukken. 4. Beweging en buiten spelen (€20 - €150)
Beweging is cruciaal.

Een skippybal (vanaf €15) is goed voor de balans en prikkelverwerking. Voor kinderen die niet kunnen fietsen, is een loopfiets van Puky (vanaf €50) een uitkomst.

Deze fietsen zijn stabiel en hebben geen trappers, waardoor kinderen hun eigen tempo bepalen. Ook de Step van Micro (vanaf €40) is makkelijk te besturen en stevig.

Praktische tips voor in de speelkamer

Wil je de speelkamer inrichten met inclusief speelgoed? Begin met een goede indeling.

Zorg voor een vaste plek voor elk soort speelgoed. Gebruik open bakken en lage kasten.

Kinderen met autisme of ADHD hebben baat bij overzicht. Ze moeten in één oogopslag zien wat er beschikbaar is. Vermijd dichte kasten met deurtjes; dat is vaak te ingewikkeld. Denk aan de toegankelijkheid.

Zorg dat de speelruimte vrij is van obstakels. Een kind in een rolstoel moet makkelijk bij de speeltafel kunnen.

Een kind dat graag op de grond speelt, heeft ruimte nodig. Gebruik zachte matten op de vloer. Dit voelt fijn aan en is veilig bij vallen.

Merken als Speelmat (vanaf €30) hebben grote, wasbare matten met leuke prints. Combineer speelgoed. Leg geen speelgoed weg omdat het 'niet bij elkaar past'.

Zet een Playmobil figuur op een LEGO bouwwerk. Gebruik een Hape treinbaan als een 'weg' voor poppen.

Dit stimuleert de fantasie. Het laat kinderen zien dat regels gebroken mogen worden. Dat is de essentie van spelen.

Voeg sociale verhalen toe. Gebruik speelgoed om verhalen te vertellen.

Met Schleich dieren (vanaf €5 per stuk) kun je situaties naspelen. Bijvoorbeeld hoe je vrienden maakt of hoe je je voelt.

Dit helpt kinderen met sociaal-emotionele problemen. Het maakt praten makkelijker.

En tot slot: vraag je kind om hulp. Laat hem of haar helpen met opruimen. Geef ze een speciale taak. Kinderen met een beperking willen graag meedoen. Laat kinderen meedenken en geef ze een Orchard Toys taakspel of een simpele taak met een Hape stofzuiger (vanaf €25). Ze voelen zich competent en de kamer blijft opgeruimd. Win-win.